KTÜ Edebiyat Fakültesi Dekanı, Sanat Tarihi Bölüm Başkanı ve Pazarkapı Kazıları Bilimsel Sorumlusu, Trabzon İç Kale Arkeolojik Kazılar Koordinatörü Prof. Dr. Mehmet Yavuz, Trabzon Mimarlar Odası’nda yaptığı açıklamada, Kuzgundere Körfez Limanı’nın yeniden denizle buluşturulması gerektiğini söyledi.
2022 yılında gerçekleştirilen kazılarda Kuzgundere Körfez Limanı’nın gün yüzüne çıkarıldığını belirten Yavuz, alanın Efes Antik Kenti benzeri bir anlayışla yeniden deniz bağlantısına kavuşturulması gerektiğini ifade etti.
Kazılarda son derece nitelikli eserler bulunduğunu kaydeden Yavuz, körfez ağzında Helenistik döneme ait bir deniz feneri yapısının ortaya çıkarıldığını açıkladı. Liman sahasına inşa edilen Kadınlar Hal Binası’nın rıhtıma çok yakın konumlandırıldığını belirten Yavuz, dönemin belediye yönetimini proje konusunda uyardığını dile getirdi. Körfez ağzına yapılan Balıkhane binasının da uygun olmadığını savunan Yavuz, bölgenin tümüyle temizlenmesi gerektiğini vurguladı.
“Kentsel dönüşüm öncesi arkeolojik sondaj şart”
Kentsel sit alanlarında yapılacak projelerde önceden mutlaka arkeolojik kazı sondajlarının gerçekleştirilmesi gerektiğini belirten Yavuz, Moloz Kapı’nın aynı zamanda tarihi bir Osmanlı tabyası olduğunu hatırlattı.
Pazarkapı Mahallesi’nde yeni inşaatlara başlanmadan önce Hadrianus Limanı’nın geri planında kurtarma kazıları yapılması gerektiğini ifade eden Yavuz, aksi halde telafisi mümkün olmayan arkeolojik kayıplar yaşanabileceğini söyledi.
“Açık müze ve arkeopark olarak düzenlenmeli”
Kadınlar Hal Binası’nın vakit kaybedilmeden başka bir alana taşınması gerektiğini yineleyen Yavuz, Kuzgundere Körfezi ve limanının Roma dönemindeki özgün yapısına uygun şekilde denizle buluşturulmasının Trabzon’a tarih ve turizm açısından önemli katma değer sağlayacağını dile getirdi.
Kazılarla ortaya çıkarılan kalıntıların açık müze ve arkeopark olarak düzenlenmesi gerektiğini belirten Yavuz, konuya hakim olmayan kişilerin sürece dışarıdan müdahil olmasının doğru olmadığını ifade etti.
“Trabzon Haliç Kültür Sanat Merkezi – Kuzgundere Körfez Projesi”
Pazarkapı Mahallesi’nde 2021 ve 2022 yıllarında başlatılan ancak yarım kalan kurtarma kazılarının kuzey ve kuzeybatı yönünde genişletilmesi gerektiğini belirten Yavuz, kazı sonrası alanın turizme kazandırılmasının önemine dikkat çekti.
Tarihi Kuzgundere Limanı’nın Tabakhane Köprüsü’ne kadar ortaya çıkarılarak her iki yakasının Venedik benzeri bir seyir alanına dönüştürülebileceğini kaydeden Yavuz, Osmanlı saltanat kayıkları veya teknelerle gezilebilecek bir konseptin kente değer katacağını söyledi. Bu kapsamda Maraş Caddesi üzerine klasik Mimar Sinan taş köprülerini andıran bir köprü inşa edilebileceğini, suyla buluşturulacak vadinin iki yakasına kültür sanat merkezleri yapılabileceğini dile getirdi.
Çömlekçi yeraltı su kanalı turizme kazandırılmalı
Çömlekçi Kentsel Dönüşüm sahasında 2025 yılında inşaat kazıları sırasında tespit edilen yeraltı su kanalına da değinen Yavuz, Trabzon Müzesi Müdürü eşliğinde yerinde inceleme yapıldığını ve yapının erken Roma dönemine ait olduğunun değerlendirildiğini söyledi.
Yaklaşık 2 bin yıllık olduğu belirtilen ve uzunluğu 350 metreyi bulan yeraltı su kanalının Türkiye’de benzeri bulunmadığını ifade eden Yavuz, eserin koruma altına alındığını ve ivedilikle restore edilerek turizme kazandırılması gerektiğini kaydetti. Kanalın Tanjant Yolu Arafilboyu Kavşağı altından Çömlekçi istikametine doğru uzandığını belirten Yavuz, inşaat çalışmaları sırasında bazı bölümlerinin zarar gördüğünü aktardı.
Yavuz, Almanya’nın Köln kenti yakınlarında bulunan benzer bir yapının kısmen UNESCO Dünya Mirası Koruma Listesi’nde yer aldığını hatırlatarak, Çömlekçi’deki tarihi su kanalının mutlaka korunması gerektiğini vurguladı.
Trabzon’a modern müze çağrısı
Trabzon’da arkeolojik kazı sahalarının artırılması için yeterli bütçe ayrılması gerektiğini belirten Yavuz, kentte ortaya çıkarılan tarihi eserlerin sergileneceği nitelikli ve modern bir müze binasına ihtiyaç olduğunu ifade etti.
Bu kapsamda bir kurul oluşturularak gerekli girişimlerin başlatılması gerektiğini söyleyen Yavuz, Trabzon’un Avrupa’dan daha fazla turist çekebilmesinin arkeolojik mirasın korunması ve doğru şekilde değerlendirilmesiyle mümkün olacağını sözlerine ekledi.
Kaynak:
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.